Analiz eleği (test eleği), bir malzemenin tane boyutu dağılımını ölçmek için kullanılan, çerçevesi ve elek yüzeyi standart ölçülerde üretilen laboratuvar eleğidir. Doğru elek seçilmezse yapılan analizin sonucu da yanlış çıkar. Bu rehberde analiz eleği alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini, mesh ile mikron arasındaki ilişkiyi ve doğru elek setinin nasıl oluşturulacağını anlatıyoruz.
Analiz Eleği Seçerken Dikkat Edilecek 4 Nokta
1. Elek çapı
Laboratuvarlarda en yaygın kullanılan ölçü 20 cm çaplı analiz elekleridir. Numune miktarı fazlaysa veya iri taneli malzeme (agrega, çakıl gibi) elenecekse 30, 40 veya 50 cm çaplı elekler tercih edilir. Az miktarda numune ile çalışan laboratuvarlar için 10 cm çaplı elekler de vardır. Elek setinizdeki bütün eleklerin aynı çapta olması gerekir; aksi halde elekler üst üste oturmaz.
2. Göz açıklığı (mikron, mm veya mesh)
Göz açıklığı, eleğin hangi boyuttaki tanecikleri geçirip hangilerini tutacağını belirler. İnce malzemeler için mikron (µm), iri malzemeler için milimetre (mm) kullanılır. Bazı standartlar ve eski kaynaklar ise göz açıklığını mesh numarasıyla verir. Aşağıdaki tabloda mesh numaralarının karşılığı olan göz açıklıklarını bulabilirsiniz.
3. Elek yüzeyi: tel örgü mü, delikli sac mı?
İnce ve orta boy tanecikler için elek yüzeyi paslanmaz elek teli ile yapılır. Tel örgü elekler mikron seviyesinde hassas eleme sağlar. Daha iri tanecikler için ise yuvarlak, oval veya kare delikli delikli sac yüzeyli elekler kullanılır. Delikli sac elekler daha sağlamdır ve ağır numunelerde şeklini kaybetmez.
4. Malzeme kalitesi
Genel laboratuvar kullanımı için çerçevesi ve teli 304 kalite paslanmaz çelik olan elekler yeterlidir. Tuzlu, asidik veya klorürlü numunelerle çalışılıyorsa korozyona daha dayanıklı olan 316 kalite tercih edilmelidir.
Mesh Nedir?
Mesh, bir inçlik (25,4 mm) uzunluk boyunca yan yana dizilmiş tel sayısıdır. Örneğin 100 mesh bir elek telinde bir inçte 100 tel bulunur. Mesh sayısı arttıkça gözler küçülür. Ancak göz açıklığı sadece mesh sayısına değil, kullanılan telin kalınlığına da bağlıdır. Bu yüzden analiz eleklerinde göz açıklığı standartlarda tanımlanmış değerlere göre üretilir.
Mesh – Mikron Dönüşüm Tablosu
Aşağıdaki tablo, ASTM E11 standardındaki elek numaralarının (mesh) karşılık geldiği göz açıklıklarını gösterir. Bu değerler ISO 3310-1 standardındaki göz açıklıklarıyla da büyük ölçüde örtüşür.
| Elek No (Mesh) | Göz Açıklığı |
|---|---|
| 4 | 4,75 mm |
| 5 | 4,00 mm |
| 6 | 3,35 mm |
| 7 | 2,80 mm |
| 8 | 2,36 mm |
| 10 | 2,00 mm |
| 12 | 1,70 mm |
| 14 | 1,40 mm |
| 16 | 1,18 mm |
| 18 | 1,00 mm |
| 20 | 850 µm |
| 25 | 710 µm |
| 30 | 600 µm |
| 35 | 500 µm |
| 40 | 425 µm |
| 45 | 355 µm |
| 50 | 300 µm |
| 60 | 250 µm |
| 70 | 212 µm |
| 80 | 180 µm |
| 100 | 150 µm |
| 120 | 125 µm |
| 140 | 106 µm |
| 170 | 90 µm |
| 200 | 75 µm |
| 230 | 63 µm |
| 270 | 53 µm |
| 325 | 45 µm |
| 400 | 38 µm |
Tabloda olmayan bir göz açıklığına ihtiyacınız varsa özel ölçü analiz eleği de üretiyoruz.
Elek Seti Nasıl Oluşturulur?
Elek analizi tek bir elekle değil, göz açıklıkları yukarıdan aşağıya doğru küçülen bir elek setiyle yapılır:
- En üstte kapak: Eleme sırasında numunenin dışarı sıçramasını önler.
- Elekler: En büyük göz açıklığı en üstte, en küçüğü en altta olacak şekilde dizilir.
- En altta toplama kabı (tava): En alttaki elekten de geçen ince malzemeyi toplar.
Hangi eleklerin sete gireceğini çoğunlukla çalıştığınız standart belirler. Örneğin agrega analizinde kullanılan TS EN 933-2 standardının temel seti 0,063 – 0,125 – 0,25 – 0,5 – 1 – 2 – 4 – 8 – 16 – 31,5 – 63 mm göz açıklıklarından oluşur. Bir standarda bağlı değilseniz, ardışık elekler arasındaki göz açıklığı oranının yaklaşık 1,4 kat olduğu bir seri seçmek dengeli bir dağılım sağlar.
Hangi Sektörde Hangi Elek?
- İnşaat ve agrega: 20–30 cm çaplı, mm seviyesinde delikli sac ve tel elekler.
- Gıda, un ve tahıl: Mikron seviyesinde tel elekler; nohut, fındık gibi iri ürünlerde delikli sac elekler. Gıda elekleri için gıda elekleri sayfamıza bakabilirsiniz.
- Kimya, ilaç ve boya: İnce tozlar için 38–500 mikron arası tel elekler, gerekirse 316 kalite.
- Maden ve seramik: Geniş aralıkta tel ve delikli sac elek setleri.
Analiz Eleği Bakımı
- Her kullanımdan sonra elek yüzeyini yumuşak bir fırçayla alttan temizleyin. Sert fırça ve sivri cisimler teli bozar.
- Islak eleme yaptıysanız eleği iyice kurutup öyle saklayın.
- Telde gevşeme, yırtılma veya gözlerde açılma görürseniz o elekle yapılan analizler güvenilir olmaz; eleği yenileyin.
- Elekleri üst üste düzgün şekilde ve darbe almayacak bir yerde saklayın.
Sık Sorulan Sorular
Mesh mi yazmalıyım, mikron mu?
İkisi de olur. Sipariş verirken mikron veya mm olarak göz açıklığını yazmanız karışıklığı önler. Yalnızca mesh numarası biliyorsanız yukarıdaki tablodan karşılığını bulabilirsiniz.
20 cm mi, 30 cm mi almalıyım?
Çalıştığınız standart bir çap belirtmiyorsa ve numune miktarınız fazla değilse 20 cm en yaygın ve ekonomik seçimdir. İri ve fazla miktarda malzeme eleyecekseniz 30 cm ve üzeri daha uygundur.
Tek elek alabilir miyim?
Evet. Tek elek de, ihtiyacınıza göre oluşturulmuş bir elek seti de sipariş edebilirsiniz.
Analiz Eleği Fiyat Teklifi
Enginler Tel olarak 304 ve 316 kalite paslanmaz analiz ve test elekleri üretiyor, İstanbul’dan Türkiye’nin her iline gönderiyoruz. Elek çapı, göz açıklığı, elek yüzeyi tipi ve adet bilgisini WhatsApp üzerinden veya 0506 981 89 38 numaralı telefondan iletmeniz yeterli.